هواپیمای سوخت‌رسان (Aerial Refueling Tanker) 

تعریف:
هواپیمای سوخت‌رسان، هواپیمایی نظامی یا گاهی غیرنظامی است که مجهز به سیستم‌های تزریق سوخت در هوا (Aerial Refueling) است و قادر به انتقال سوخت به هواپیماهای دیگر در حین پرواز می‌باشد. این قابلیت، برد عملیاتی، ماندگاری در هوا و انعطاف‌پذیری مأموریت‌های هوایی را به‌طور چشمگیری افزایش می‌دهد.

دو سیستم اصلی تزریق سوخت در هوا:

1 -  lying boom

- کاربرد: عمدتاً توسط نیروی هوایی ایالات متحده (USAF).
- روش کار: یک لولهٔ متحرک (Boom) از پشت هواپیمای سوخت‌رسان بیرون آمده و توسط یک اپراتور به دریچهٔ سوخت هواپیمای دریافت‌کننده متصل می‌شود.
- مزایا: نرخ انتقال سوخت بسیار بالا (تا ۶,۰۰۰ لیتر در دقیقه).
- معایب: فقط با هواپیماهای مجهز به دریچهٔ سازگار کار می‌کند.

2- سیستم   Probe-and-Drogue  

- کاربرد: رایج در نیروی دریایی و نیروی هوایی بسیاری از کشورها (مانند بریتانیا، فرانسه، روسیه و کانادا).
- روش کار: هواپیمای سوخت‌رسان یک لولهٔ انعطاف‌پذیر (hose) با یک مخروط (drogue) در انتهای آن رها می‌کند. هواپیمای دریافت‌کننده با یک "پروب" (لولهٔ کوچک در جلوی هواپیما) به این مخروط متصل می‌شود.
- مزایا: ساده‌تر، قابل استفاده برای چندین هواپیمای کوچک به‌صورت متوالی.
- معایب: نرخ انتقال سوخت کمتر (حدود ۱,۵۰۰–۲,۰۰۰ لیتر در دقیقه).

برخی هواپیماهای سوخت‌رسان، مثل  A330 MRTT هر دو سیستم را پشتیبانی می‌کنند.

مهم‌ترین مدل‌های هواپیمای سوخت‌رسان:

| مدل | کشور سازنده | پایهٔ اصلی | سیستم سوخت‌رسانی | ظرفیت سوخت |
| KC-135 Stratotanker | آمریکا | بوئینگ 707 | Boom (قابل تبدیل به drogue) | ~۹۰,۰۰۰ کیلوگرم |
| KC-10 Extender | آمریکا | DC-10 | Boom + Drogue | ~۱۶۱,۰۰۰ کیلوگرم |
| KC-46 Pegasus | آمریکا | بوئینگ 767 | Boom + Drogue | ~۹۶,۰۰۰ کیلوگرم |
| A330 MRTT | اروپا (ایرباس) | ایرباس A330 | Boom + Drogue | ~۱۱۱,۰۰۰ کیلوگرم |
| ایل-78 (Il-78) | روسیه | ایلوشین Il-76 | Drogue | ~۶۰,۰۰۰ کیلوگرم |
| هارکیولس KC-130 | آمریکا | Lockheed C-130 | Drogue | ~۲۷,۰۰۰ کیلوگرم |

کاربردهای استراتژیک:

- افزایش برد جنگنده‌ها و بمب‌افکن‌ها بدون نیاز به فرود.
- حمایت از عملیات‌های بلندمدت (مثل پشتیبانی از هواپیماهای AWACS یا جاسوسی).
- کاهش نیاز به پایگاه‌های هوایی پیشرفته در مناطق دورافتاده.
- عملیات انسانی و امدادی: در برخی موارد برای تأمین سوخت هواپیماهای غیرنظامی در بحران‌ها.

کاربران برجسته:

- نیروی هوایی ایالات متحده (USAF): بزرگ‌ترین ناوگان سوخت‌رسان جهان.
- ناتو: از A330 MRTT به‌صورت مشترک استفاده می‌کند.
- چین، روسیه، فرانسه، بریتانیا، هند، ایران و بسیاری دیگر نیز دارای ناوگان سوخت‌رسان هستند.

نکته: ایران نیز چند فروند بوئینگ 707 مجهز به سیستم drogue را به‌عنوان هواپیمای سوخت‌رسان در اختیار دارد که در دههٔ ۱۳۵۰ خریداری شدند و هنوز در برخی عملیات ها فعال هستند.

برای حفظ درختان و تعادل حیات، به جز موارد بسیار ضروری، ازچاپ روی کاغذ، خودداری فرمایید.

 غنی سازی برای کار آفرینی و مدیریت با استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات

 enriching   Management  &  Entrepreneurship by Information and Communications Technology