*با سلام و درود به مهمانان عزیز و کاربران گرامی وبلاگ#مهرزاد، ضمن عرض ادب و احترام، این صفحه به منظور اطلاع رسانی و برای نشر آگاهی و غنی سازی می باشد، خواهشمند است، هر گونه پیشنهاد یا انتقاد را به مدیر سایت بفرمایید. کار ما، با لبخند شما، کامل تر می گردد.
کتاب قحطی بزرگ، نوشته محمدقلی مجد، اثری پژوهشی در زمینه یکی از بزرگترین فجایع تاریخ معاصر ایران یعنی قحطی
۱۲۹۶ تا ۱۲۹۸ شمسی،۱۹۱۷ تا ۱۹۱۹ میلادی، است.
این کتاب بر پایه اسناد بایگانی شده و منابع دست اول نگاشته شده است و به بررسی عمیق نقش عوامل خارجی، بهویژه حضور و سیاستهای بریتانیا و شرایط جنگ جهانی اول در رقم زدن این فاجعه میپردازد.
این کتاب توسط آقای محمدقلی مجد، تاریخنگار و پژوهشگر ایرانی مقیم ایالات متحده، نگاشته شده و نقش عوامل انسانی و طبیعی را در وقوع قحطی بزرگ ایران بررسی میکند.
مجد برای نگارش کتاب از منابع اسنادی آمریکا و بریتانیا، گزارشهای کنسولی، روزنامهها و مکاتبات سیاسی بهره برده و تصویری متفاوت از فاجعه قحطیِ جانفرسا در ایران و در آغاز قرن بیستم ارائه نموده است
در این اثر، نویسنده به شرح قحطیای میپردازد که به واسطه اشغال ایران توسط نیروهای متفقین، خصـوصاً بریتانیا، سوء مدیریت قاجاریه، خشکسالی، مصادره محصولات کشاورزی و قطع ورود مواد غذایی از نقاط دیگر حادث شد.
بر اساس این مدارک و تحقیقات، فجایع این سالها موجب مرگ بین ۸ تا ۱۲ میلیون ایرانی شده و البته آماری که دکتر مجد آن را بر پایه اسناد و برآوردهای آن دوران، استخراج کرده است، با انتقاداتی هم روبروست.
کتاب به دو بخش عمده تقسیم میشود، هر یک با رویکردی مستند و تحلیلی:
• بخش اول: بررسی زمینههای تاریخی، سیاسی واجتماعی وقوع قحطی، شامل تحولات جنگ جهانی اول، اشغال ایران، خشکسالی، سیاستهای اقتصادی قاجار و نقش بازیگران خارجی،
• بخش دوم: پرداختن به پیامدها، ابعاد انسانی، جمعیتی، اجتماعی، اقتصادی و کنش های ایرانیان و نخبگان نسبت به این فاجعه تاریخی،
نقش انگلستان و بازیگران خارجی،
یکی از مهمترین نکات کتاب، تأکید بر نقش مخرب بریتانیا در تشدید قحطی است. نویسنده شواهد متعددی ارائه میکند که نشان میدهند قوای انگلیسی با مصادره غلات، جلوگیری از واردات آذوقه، اختصاص مواد غذایی برای تأمین ارتش خود و حتی بلوکه کردن درآمدهای نفتی ایران، فاجعه را گسترش دادند.
همچنین بریتانیا پس از خروج روسها و عثمانیها، به تنها نیروی خارجی حاضر در ایران بدل شد و با سیاستهای سوء خود عملاً ایران را به قهقرا برد.
واکنش دولت و ضعف داخلی حکومت،
در کنار عوامل خارجی، ناکارآمدی دستگاه اداری و سیاسی حکومت وقت، ناتوانی در مدیریت بحران و عجز در تأمین آذوقه مردم یکی دیگر از دلایل مهم قحطی بزرگ دانسته شده است.
دولت نه تنها اقدام مؤثری برای واردات یا باز توزیع غلات انجام نداد، بلکه روابط سیاسی و اقتصادی نادرست شرایط را دشوارتر کرد.
پیامدهای اجتماعی و جمعیتی،
بر پایه اسناد کتاب، این قحطی بزرگ، منجر به نابودی بیش از یک سوم جمعیت ایران شد و پیامدهای ویرانگری همچون فروپاشی خانوادهها، مهاجرت اجباری روستاییان، رواج بیماریهای واگیر و مرگ ومیرهای بیسابقه را به همراه داشت.
ظاهرا نویسنده شوک جمعیتی این قحطی را حتی از حمله مغول هم سهمگینتر میداند.
اهمیت و جایگاه کتاب،
این کتاب نخستین تحقیق جامع و مستند درباره قحطی ۱۲۹۶ تا ۱۲۹۸ هجری شمسی در ایران است که نه تنها ابعاد تاریخی، بلکه زمینههای اقتصادی، سیاسی و اجتماعی فاجعه را موشکافی میکند.
بنابراین، مطالعه آن برای محققان تاریخ، دانشجویان علوم سیاسی وعلاقه مندان به تاریخ معاصر ایران بسیار ضروری است.
نقدها و دیدگاههای پیرامونی،
کتاب قحطی بزرگ واکنشها و نقدهای متعددی را در پی داشته است.
برخی پژوهشگران دقت روششناختی و استنادهای تاریخی نویسنده را ستودهاند. اما گروهی نیز در برآورد جمعیت تلف شده و انتساب مطلق تقصیر به بریتانیا، با نویسنده اختلافنظر دارند و معتقدند باید نقش عوامل داخلی و طبیعی بیشتر مورد توجه قرار گیرد.
کتاب قحطی بزرگ نه تنها یک اثر پژوهشی بلکه یک بیدارباش تاریخی برای همگان است تا از درسهای تلخ گذشته، هوشیاری و عبرت بگیرند.
این کتاب باعث شد واقعهای که دههها در حاشیه تاریخ ایران مانده بود، به متن گفتمان عمومی و دانشگاهی وارد شود و راه را برای پژوهشهای بعدی هموار نماید.
در پایان، کتاب قحطی بزرگ، اثر محمدقلی مجد، اثری بیهمتا در آشکارسازی ابعاد ناگفته قحطی و نسلکشی ایران در سالهای پایانی سلسله قاجار است و با اتکای بیسابقه به اسناد آرشیوی، روایتی مستند، منسجم و تلخ از فجایعی روایت میکند که سرنوشت ایران نوین را رقم زد.
قسمتی از محتوای کتاب بر اساس فصلها:
فصل اول: زمینههای قحطی،
• تشریح وضعیت ایران پیش از جنگ جهانی اول،
• شرح نقاط ضعف ساختاری اقتصادی و کشاورزی کشور،
فصل دوم: بروز بحران و اشغال،
• اشغال مناطق حیاتی کشور توسط انگلیسیها و روسها،
• چگونگی غارت محصولات غذایی برای تأمین ارتشها،
فصل سوم: اوج فاجعه و واکنشها،
• انتشار اخبار قحطی در روزنامهها و اسناد کنسولی،
• ظهور اپیدمیهای مرگبار مانند وبا و تیفوس،
• صفهای طولانی نان، افزایش مرگ و میر و بیکاری،
فصل چهارم: تغییرات جمعیتی و اجتماعی،
• مقایسه جمعیت ایران قبل و بعد از قحطی بر اساس اسناد،
• مهاجرتهای گسترده و فروپاشی نهادهای سنتی اجتماعی،
فصل پنجم: نقش بریتانیا و تحلیل نهایی،
• تحلیل سیاستهای بریتانیا و نقش آن در تشدید بحران،
• جمعبندی و نتیجهگیری پژوهش،
مشخصات کتاب:
عنوان و نام پدیدآور: قحطی بزرگ و نسل کشی در ایران، محمدقلی مجد، ترجمه محمد کریمی.
مشخصات نشر: تهران، موسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی ، ۱۳۹۴
مشخصات ظاهری: ۳۶۰ صفحه
شابک: ۹۷۸۶۰۰۵۷۸۶۳۳۰
یادداشت عنوان و پدیدآور: کتاب حاضر نخستین بار تحت عنوان هولوکاست ایرانیان: قحطی و نسل کشی بزرگ در ایران، با ترجمه ی محمدرضا حسینی و مصطفی وفایی توسط انتشارات گوهر منظوم در سال ۱۳۸۶ و یک بار نیز تحت عنوان قحطی بزرگ، توسط موسسه مطالعات و پژوهش های سیاسی فیپا دریافت کرده است.
کتاب حاضر تحت عناوین متفاوت در سال های مختلف توسط مترجمان و ناشران دیگری نیز ترجمه و منتشر شده است.
عنوان اصلی: The great famine & genocide in Iran
موضوع: جنگ جهانی اول، ۱۹۱۴ - ۱۹۱۸م. نبردها، خسارات و خرابیها در ایران
زبان: انگلیسی و فارسی
برای حفظ درختان و تعادل حیات، به جز موارد بسیار ضروری، ازچاپ روی کاغذ، خودداری فرمایید.
غنی سازی برای کار آفرینی و مدیریت با استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات
enriching Management & Entrepreneurship by Information and Communications Technology
